ការធ្វើដំណើរមកទិសខាងលិចដោយជនជាតិថៃ-លាវ ជាព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីថ្មោងមួយ ពី ព្រោះវាទើបបានប្រព្រឹត្តឡើង នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៣នៃគ្រិស្តសករាជ ។ រីឯការបង្កើតប្រទេសថៃនិងលាវនៅលើទឹកដីខ្មែរ ជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ ដែលគេស្គាល់នូវការវិវត្តន៍ដ៏ច្បាស់លាស់របស់វា ។
បញ្ហានេះត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើននាក់យកមកលាតត្រដាង ក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រ នៃភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍យើងនេះ ។
Archive for the ‘ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ’ Category
ដើមកំណើតនៃជនជាតិថៃ-លាវ
Monday, December 21st, 2009ថៃជាប្រជាជាតិគ្មានវប្បធម៌និងអ្វីៗទាំងអស់ត្រូវជំរុញដោយសិច
Monday, October 26th, 2009ឯកអគ្គរាជទូតអង់គ្លេសប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រថៃឡង់ដ៍ ក្នុងទសវត្សរ៍ ៦០ លោក សៀ អែនថូនី រូមបូល(Sir Anthony Rumbold) បានធ្វើការចាប់អារម្មណ៍អំពីសង្គមថៃថា “ពួកគេគ្មានអក្សរសាស្ត្រ គ្មានគំនូរ និងគ្រាន់តែមានតន្ត្រីដែលខុសប្លែកពីគេខ្លាំងណាស់ មួយចំណែករូបចម្លាក់ គ្រឿងកុលាលភាជន៍ និងក្បាច់រាំសុទ្ធតែខ្ចីពីគេ ហើយស្ថាបត្យកម្មរបស់គេដដែលៗគ្មានអ្វីប្រែប្រួល និងការដេក័ រ(លំអ) ផ្នែកខាងក្នុង គួរអោយខ្លាច” ។
ប្រទេសសៀមប្ដូរឈ្មោះ ជាប្រទេសថៃ និង ទ្រឹស្ដីជាតិនិយមរបស់សៀម
Wednesday, October 14th, 2009ទ្រឹស្ដីពង្រីកទឹកដីនិយម រឺ ទ្រឹស្ដីជាតិនិយម ត្រូវបានបំផុសបំផុលឡើង ដោយជនជាតិសៀមម្នាក់ ឈ្មោះ ហ្លួងពលត្រី វិចិត្រវាទការ ។
ហ្លួងពលត្រី វិចិត្រវាទការ កើតនៅ ព.ស. ២៤៤១ នៅខេត្ដ ឧទ័យធានីហ្លួងវិចិត្រវាទការជាមនុស្សដ៏ពូកែ លោកជាជនទី១ នៅក្នុងប្រទេសសៀម ដែលមានអាយុ ១៩ឆ្នាំ បានប្រលងជាប់បរិញ្ញា ៥ប្រយោគហើយអាយុ ៣៦ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ គឺនៅឆ្នាំ ព.ស. ២៤៧៧ គ.ស ១៩៣២ បានឡើងកាន់ដំនែង រដ្ឋមន្រ្ដីក្រសួងការបរទេស។ ក្រោយពី «រដ្ឋប្រហារ» ឆ្នាំ១៩៣២ ហ្លួង វិចិត្រវាទការ បានចូលកាន់តំណែងជា នាយកក្រសួងវិចិត្រសិល្បៈ (Directeur du Dépatement des Beaux- Arts) ។
ប្រភពនៃពាក្យ“បាងកក”រាជធានីប្រទេសថៃ
Friday, October 9th, 2009មានជនជាតិខ្មែរជាច្រើនជជែកដេញដោលគ្នាពីអត្ថន័យនៃពាក្យបាងកក ។ ខ្លះ ថាពាក្យបាងកកមកពីពាក្យខ្មែរបឹងកក់, ខ្លះថាជាពាក្យថៃសុទ្ធ ។
បាងកក(Bangkok)ជាឈ្មោះរាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃបច្ចុប្បន្ន ដែលបានស្ថាបនាឡើងក្នុងសម័យរតនកូសិន ក្រោយការបំផ្លាញទីក្រុងអយុធ្យាដោយកងទ័ពភូមានៅឆ្នាំ ១៥៦៧ ។ ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ជូរចត់នាពាក់កណ្តាលទី២នៃសតវត្សរ៍ទី១៦នោះមក ព្រះមហាក្សត្រថៃក៏បានសម្រេចព្រះទ័យជម្លៀសទីក្រុងចាស់ ដែលត្រូវខ្ទេចខ្ទាំដោយភ្លើងសង្គ្រាមទៅកាន់តំបន់មួយថ្មីប្រកបដោយបឹងបួរឆ្ងាយពីរាជវាំងចាស់ប្រមាណ៦០គីឡូម៉ែត្រ ។ ទីក្រុងថ្មីនេះមានឈ្មោះថា“បាងកក”ឬ“ក្រុងថេបមហានគរ”ស្ថិតនៅខាងឆ្វេងនៃទន្លេមេណាម (MENAM) ឬ“មាតាទឹក”។
តើឈ្មោះបាងកកមកពីប្រភពណា ហើយមានអត្ថន័យយ៉ាងដូចម្តេច?
ប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសសៀម (២)
Wednesday, August 19th, 2009ព្រះឧទង បានបញ្ជូន ព្រះចៅរាមាសួន ទៅគ្រប់គ្រងនៅ លព្វបុរី លុះទ្រង់សុគត គឺនៅឆ្នាំ១៣៦៩ ព្រះចៅរាមាសួនក៏វិលត្រឡប់មកគ្រងរាជ្យនៅអយុធ្យាវិញ ។ សោយរាជ្យមិនដល់មួយឆ្នាំផង ត្រូវព្រះបិតុលាថ្លៃ ព្រះងួ ទម្លាក់ពីរាជសម្បត្តិ ហើយឡើងសោយរាជ្យក្រោមព្រះនាម ព្រះបរមរាជាធិរាជ ។
នៅឆ្នាំ១៣៨៨ បុត្ររបស់ព្រះបរមរាជាព្រះនាមទងឡាន ឡើងគ្រងរាជ្យបន្ត ។ ឯព្រះចៅរាមាសួន ដែលភៀសព្រះកាយទៅ លព្វបុរី បញ្ចុះបញ្ចូលបណ្ដាប្រជានុរាស្ត្រដែលធ្លាប់ស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ ព្រះអង្គបានសម្រេច និងលើកទ័ពមកវាយដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពីព្រះទងឡានមកគ្រប់គ្រងវិញ ។ រាមាសួនគ្រងរាជ្យលើកទីពីរចាប់ពីឆ្នាំ ១៣៨៨ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៣៩៥ ។ ស្ដេចរាមាសួន ជាស្ដេចដែលមានមហិច្ឆតាវាតទឹកដី បានវាយយកជ័យជម្នះលើនគរលាវ និងវាយដណ្ដើមបាននគរខេមរានៅឆ្នាំ១៣៩៤ ។ សូមអានបន្ថែមក្នុងអត្ថបទ ការឈ្លានពានរបស់សៀមលើកទី២ ។ ស្ដេចដែលសោយរាជ្យបន្តពីព្រះរាមាសួន ព្រះនាម រាមរាជាធិរាជ សោយរាជ្យពីឆ្នាំ១៣៩៥ ដល់១៤០៩ ។
ព្រះចៅ ភូមិពល អាឌុលយ៉ាដេតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ថៃ
Wednesday, August 12th, 2009ព្រះចៅ ភូមិពល អាឌុលយ៉ាដេត ( Bhumibol Adulyadej ) គឺជាមហាក្សត្រដ៏មានប្រជាប្រិយភាពបំផុតរបស់ប្រទេសថៃ បានឡើងសោយរាជ្យនាថ្ងៃទី ៩ មិថុនា១៩៤៦ ក្រោយពីការសោយទីវង្គតដែលមិនអាច ពន្យល់បានរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ នៃព្រះរាមរបស់
សេ្ដច អាណាន់ដា ម៉ាហ៊ីដុល : លេចមួយភ្លែតក្នុងប្រវត្ដិសាស្ដ្រថៃ
Wednesday, August 12th, 2009ស្តេច អាណាន់ដា ម៉ាហ៊ីដុល (Ananda Mahidol) បានឡើងស្នងរាជ្យបល្ល័ង្កថៃ នាថ្ងៃទី ២ ខែមីនា ១៩៣៥ បន្ទាប់ពីព្រះបិតុលា(ម្ចាស់មា)របស់ព្រះអង្គ ព្រះនាម ប្រាយ៉ាឌីប៉ុក
កំណើតអក្សរថៃ
Wednesday, August 5th, 2009ដើមឡើយសៀមមានភាសាមួយដែលជាភាសាកំណើតមកពីស្រុកចិន ពាក្យមួយមានសំឡេងតែមួយព្យាង្គ ។ នៅចុងសម័យទ្វារវតី សៀមយកពាក្យខ្មែរ-មនមកច្នៃប្រើជាពាក្យរបស់ខ្លួនបន្តិចម្ដងៗ រហូតភាសាសំស្ក្រឹត និងបាលីចូលមកដល់ ពួកនេះក៏ខ្ចីពាក្យមួយចំនួនពីសំស្ក្រឹត និងបាលីមកប្រើទៀត ដោយកាត់សំឡេងមួយពាក្យឲ្យមានច្រើនព្យាង្គខុសប្លែកពីពាក្យចិនដើម របស់ខ្លួន ។
ទំព័រទីមួយនៃប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសសៀម
Saturday, July 25th, 2009ទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់សៀម ចាប់បើកឡើងនៅឆ្នាំ ១២៣៨ យុគសម័យសុខោទ័យ ដែលមានព្រះបាទ ស្រីឥន្ទ្រាទិត្យ (ពញារោង) ជាស្ដេចគ្រងរាជ្យដំបូងបង្អស់ ដែលគ្រងរាជ្យរហូតដល់ឆ្នាំ ១២៥៧ ក្រោយពីបានទទួលឯករាជ្យពីនគរខ្មែរ ក្នុងរាជ្យព្រះបាទសុរិយាវរ្ម័នទី២ (?) ។
ការផ្លាស់ប្ដូរឈ្មោះប្រទេសពី សៀម មក ថៃ
Friday, July 24th, 2009ប្រទេសសៀម បានប្ដូរឈ្មោះមកថៃ នៅថ្ងៃទី១១ មិថុនា ១៩៣៩ និងប្ដូរមកសៀមវិញ នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ រហូតដល់ថ្ងៃទី ១១ ឧសភា ១៩៤៩ ទើបប្ដូរមកថៃវិញ ។
ការបាត់បងទឹកដីដ៏ធំទាំង ១៤ ដំណាក់កាលរបស់ សៀម
Saturday, July 18th, 2009កាលពីប៉ុន្មានខែកន្លងទៅនេះ ខ្ញុំបានទទួលអ៊ីមែលមួយពីពួកម៉ាកដែលជាជាតិសៀមរបស់ខ្ញុំ។ វាផ្ញើតៗគ្នាទៅឲ្យជនជាតិវា តែប្រហែលវាភ្លេច ក៏ដោយខ្ញុំម្នាក់នៅទីនោះដែរទៅ។ ខ្ញុំថារកប្រែសេចក្ដីដាក់ក្នុងប្លក់ដែរ តែចេះតែគ្មានពេល។ ក្រោយមកលោកវី បានផ្ញើ អ៊ីមែលដូចគ្នានេះដែរ បន្តមកខ្ញុំ។ ខ្ញុំមិនដឹងគាត់បានពីណាទេ។
