Archive for the ‘ប្រវត្តិសាស្ត្រ’ Category
Monday, December 21st, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ | 2 Comments »
១-ពេលដែលប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេស កម្ពុជាចាប់ផ្តើម និងពេលដែលខ្មែរកសាងប្រាសាទព្រះវិហារ, ប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសថៃមិនទាន់មាននៅឡើយទេ។
តាំងពីសម័យនគរភ្នំ (គ.ស.ត.ទី១-គ.ស ៥៥០) រហូតដល់សម័យចេនឡា(គ.ស ៥៥០-គ.ស ៨០២) និងនៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃសម័យអង្គរក៏មិនទាន់មានប្រវត្តិ សាស្ត្រប្រទេសសៀមដែរ។
នាសម័យអង្គររុងរឿង(គ.ស.៨០២ -គ.ស.១២២០) ចាប់ពីស្តេចជ័យវរ្ម័នទី២ ដល់ជ័យវរ្ម័នទី៧ មិនទាន់មានប្រទេសសៀមលើផែនទីពិភពលោកទេ ហើយប្រាសាទ ព្រះវិហារត្រូវបានកសាងក្នុងសម័យនោះ(សតវត្សទី៩-ទី១១)។
Monday, December 21st, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ | No Comments »
ការធ្វើដំណើរមកទិសខាងលិចដោយជនជាតិថៃ-លាវ ជាព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីថ្មោងមួយ ពី ព្រោះវាទើបបានប្រព្រឹត្តឡើង នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៣នៃគ្រិស្តសករាជ ។ រីឯការបង្កើតប្រទេសថៃនិងលាវនៅលើទឹកដីខ្មែរ ជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ ដែលគេស្គាល់នូវការវិវត្តន៍ដ៏ច្បាស់លាស់របស់វា ។
បញ្ហានេះត្រូវបានអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើននាក់យកមកលាតត្រដាង ក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រ នៃភូមិភាគអាស៊ីអាគ្នេយ៍យើងនេះ ។
Monday, October 26th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ, ព័ត៌មាន, អន្តរជាតិ | 2 Comments »
ឯកអគ្គរាជទូតអង់គ្លេសប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រថៃឡង់ដ៍ ក្នុងទសវត្សរ៍ ៦០ លោក សៀ អែនថូនី រូមបូល(Sir Anthony Rumbold) បានធ្វើការចាប់អារម្មណ៍អំពីសង្គមថៃថា “ពួកគេគ្មានអក្សរសាស្ត្រ គ្មានគំនូរ និងគ្រាន់តែមានតន្ត្រីដែលខុសប្លែកពីគេខ្លាំងណាស់ មួយចំណែករូបចម្លាក់ គ្រឿងកុលាលភាជន៍ និងក្បាច់រាំសុទ្ធតែខ្ចីពីគេ ហើយស្ថាបត្យកម្មរបស់គេដដែលៗគ្មានអ្វីប្រែប្រួល និងការដេក័ រ(លំអ) ផ្នែកខាងក្នុង គួរអោយខ្លាច” ។
Wednesday, October 14th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ, ព័ត៌មាន | 2 Comments »
ទ្រឹស្ដីពង្រីកទឹកដីនិយម រឺ ទ្រឹស្ដីជាតិនិយម ត្រូវបានបំផុសបំផុលឡើង ដោយជនជាតិសៀមម្នាក់ ឈ្មោះ ហ្លួងពលត្រី វិចិត្រវាទការ ។
ហ្លួងពលត្រី វិចិត្រវាទការ កើតនៅ ព.ស. ២៤៤១ នៅខេត្ដ ឧទ័យធានីហ្លួងវិចិត្រវាទការជាមនុស្សដ៏ពូកែ លោកជាជនទី១ នៅក្នុងប្រទេសសៀម ដែលមានអាយុ ១៩ឆ្នាំ បានប្រលងជាប់បរិញ្ញា ៥ប្រយោគហើយអាយុ ៣៦ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ គឺនៅឆ្នាំ ព.ស. ២៤៧៧ គ.ស ១៩៣២ បានឡើងកាន់ដំនែង រដ្ឋមន្រ្ដីក្រសួងការបរទេស។ ក្រោយពី «រដ្ឋប្រហារ» ឆ្នាំ១៩៣២ ហ្លួង វិចិត្រវាទការ បានចូលកាន់តំណែងជា នាយកក្រសួងវិចិត្រសិល្បៈ (Directeur du Dépatement des Beaux- Arts) ។
Friday, October 9th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ | 4 Comments »
មានជនជាតិខ្មែរជាច្រើនជជែកដេញដោលគ្នាពីអត្ថន័យនៃពាក្យបាងកក ។ ខ្លះ ថាពាក្យបាងកកមកពីពាក្យខ្មែរបឹងកក់, ខ្លះថាជាពាក្យថៃសុទ្ធ ។
បាងកក(Bangkok)ជាឈ្មោះរាជធានីនៃព្រះរាជាណាចក្រថៃបច្ចុប្បន្ន ដែលបានស្ថាបនាឡើងក្នុងសម័យរតនកូសិន ក្រោយការបំផ្លាញទីក្រុងអយុធ្យាដោយកងទ័ពភូមានៅឆ្នាំ ១៥៦៧ ។ ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ជូរចត់នាពាក់កណ្តាលទី២នៃសតវត្សរ៍ទី១៦នោះមក ព្រះមហាក្សត្រថៃក៏បានសម្រេចព្រះទ័យជម្លៀសទីក្រុងចាស់ ដែលត្រូវខ្ទេចខ្ទាំដោយភ្លើងសង្គ្រាមទៅកាន់តំបន់មួយថ្មីប្រកបដោយបឹងបួរឆ្ងាយពីរាជវាំងចាស់ប្រមាណ៦០គីឡូម៉ែត្រ ។ ទីក្រុងថ្មីនេះមានឈ្មោះថា“បាងកក”ឬ“ក្រុងថេបមហានគរ”ស្ថិតនៅខាងឆ្វេងនៃទន្លេមេណាម (MENAM) ឬ“មាតាទឹក”។
តើឈ្មោះបាងកកមកពីប្រភពណា ហើយមានអត្ថន័យយ៉ាងដូចម្តេច?
Monday, August 31st, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ | No Comments »
កម្ពុជា ក្រោម ជាផែនដីមួយភាគស្ថិតនៅប៉ែកខាងកើតប្រទេសកម្ពុជាសម័យបច្ចុប្បន្ន ។កាលពីសម័យដើមផែនដីនេះមានឈ្មោះ ហៅថាកម្ពុជាទឹកលិច ។ តាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រឲ្យដឹងថាកាលសម័យនោះព្រះរាជាណាចក្រ កម្ពុជាមានវិសាលភាពធំធេងណាស់, អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រសន្មតិហៅថា ចក្រភពខ្មែរ។ នៅក្នុងសម័យនោះ ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសចក្រពត្តិ មានឥទ្ធិពល និងឫទ្ធានុភាពទៅលើប្រទេសនានានៅជិតខាងដូចយ៉ាងប្រទេសចម្ប៉ា (Champa) ប្រទេសមន,ប្រទេសជ្វា ។ល។
ការដែលមានឈ្មោះកម្ពុជាលិចទឹកពីព្រោះកាលសម័យនោះមានតែប្រទេស កម្ពុជាកណ្ដាលនេះទេដែលជាដែនដីគោក ។
Thursday, August 27th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ | 2 Comments »
ការតាំងអាណានិគមបារាំង មកលើកម្ពុជាធ្វើឡើងដោយពីរដំណាក់កាល ។ ទីមួយកាន់កាប់ត្រួតត្រាកម្ពុជាក្រោម និងទីពីរត្រួតត្រា ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។ ក្នុងដំណាក់កាលទីពីរនេះ គឺធ្វើឡើងដោយមានសំណូមពរពីព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ដែលចង់គេចផុតពីអាណាព្យាបាលសៀម និង យួន ។ ដូច្នេះ ការដែលបារាំងយល់ព្រមតាមសំណូមពររបស់ស្ដេចខ្មែរពុំមែនជាការចៃដន្យ ទេ ក៏ប៉ុន្តែសមស្របតាមមនោគមន៍វិជ្ជា ចក្រពត្តិនិយមនាសម័យនោះ ដែលចង់ត្រួតត្រាឥណ្ឌូចិនទាំងមូល ។
Thursday, August 27th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ | 4 Comments »
រដ្ឋខ្មែរដំបូងបង្អស់មានឈ្មោះថា «នគរភ្នំ ឬ ហ្វូណន» កកើតឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី ១ នៃគ្រិស្តសករាជ ដោយលទ្ធផលនៃការផ្សំផ្គុំនៃសហគមន៍កុលសម្ព័ន្ធតូចធំមន-ខ្មែរ ជាច្រើននៅជុំវិញ ព្រះមហាក្សត្រ តំណាងនូវអំណាចកណ្តាលក្រោមឥទ្ធិពលឥណ្ឌូរូបនីយកម្ម ដែលតម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយស៊ីជម្រៅមួយពី ប្រពៃណីនិយមមេជាធំពីសំណាក់ជនជាតិខ្មែរ ទៅជារបបរាជានិយមបែបឥណ្ឌាវិញ ។
លោកបណ្ឌិតមីសែលត្រាណេ អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ បានបញ្ជាក់ថា ឥណ្ឌូរូបនីយកម្មបានប្រព្រឹត្តិទៅដោយសន្តិវិធី ។ នៅក្នុងរដ្ឋបាលថ្មីដែលគេទើបតែបានរៀបចំតាមបែបឥណ្ឌានោះ គេឃើញមានព្រះរាជា ឬ ព្រះមហាក្សត្របំពេញតួនាទីជំនួសមេកន្ទ្រាញដែលជាអ្នកគ្រប់គ្រង ដោយមានសព្វនាម៉ឺនមន្ត្រីជាជំនួយការ ។
Thursday, August 27th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ | No Comments »
តាមកំណត់ហេតុរបស់រាជទូតចិន ឈ្មោះកាំង ថៃ ដែលបានមកទស្សនាកម្ពុជា នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី ៣ បានរៀបរាប់ថា នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ១ នៃគ្រិស្តសករាជមានជនជាតិព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ ហ៊ុនទៀន « កោណ្ឌញ្ញ » បានធ្វើដំណើរពីប្រទេសឥណ្ឌា ជ្រោយម៉ាឡាយូ ឬ «កោះខាងត្បូង » មកកាន់ប្រទេសភ្នំ។
ដោយសំអាងទៅលើព្រះរាជ ពង្សាវតារខ្មែរស្ដីពីពួកជ្វាព្រាហ្មណ៍ ដែលសំដៅទៅលើពួកព្រាហ្មណ៍៑ឥណ្ឌានៃកោះជ្វា ស្រាវជ្រាវអាចសន្និដ្ឋានថា កោះភាគខាងត្បូងពិពណ៌នាដោយលោក កាំងថៃគឺជាកោះជ្វានៃប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ។ ហេតុនេះព្រះបាទហ៊ុន ទៀន ពិតជាមកដល់ស្រុកខ្មែរតាមរយៈកោះនេះឬជ្រោយ ម៉ាឡាយូ ។
Friday, August 21st, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ | 8 Comments »
លោកឆត្រាប្រេម ឬឌីបានធ្វើអធិប្បាយនិងវែកញែកយ៉ាងក្បោះក្បាយនៅក្នុងសៀវភៅរបស់លោកដែលមានចំណងជើងថា”ខ្មែរ=ខម”ដែលបានបោះពុម្ភក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤។ នៅក្នុងបណ្តាំរបស់លោកដែលជាពូជខ្មែរ=ខម មួយរូបនោះលោកបានសំណូមពរបីប្រការដល់ពលរដ្ឋខ្មែរ។
ខ្ញុំ សូមលើកយកតែប្រការទីបីតែប៉ុណ្ណោះមកបង្ហាញនៅទីនេះ។ប្រការទីបី របស់លោកពោលថា”សូមអញ្ជើញវិញាណបុព្វបុរសតំាងពីអតីតឲ្យមកបណ្តាល ឲ្យខ្មែរគ្រប់ឋានះបក្សពួកគ្រប់យោបល់បានមករួបរួមគ្នាចាប់ដៃគ្នា រួមកំលំាងគ្នាជាធ្លុងមួយដើម្បីជួយព្រួតដៃរក្សាប្រទេសជាតិ មាតុភូមិកុំឲ្យសឹកសត្រូវមកបំបែកបំបាក់យើងឲ្យយើងទាស់ទែងខ្វែង គំនិតគ្នាបាន ព្រោះគ្មានយុគណាទៀតទេដែលប្រទេសជាតិកំពុងត្រូវការសតិបញ្ញា និងកំលាំងកាយកំលាំងចិត្តអំពីអស់លោកដូចយុគនេះ។
Wednesday, August 19th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ | No Comments »
ព្រះឧទង បានបញ្ជូន ព្រះចៅរាមាសួន ទៅគ្រប់គ្រងនៅ លព្វបុរី លុះទ្រង់សុគត គឺនៅឆ្នាំ១៣៦៩ ព្រះចៅរាមាសួនក៏វិលត្រឡប់មកគ្រងរាជ្យនៅអយុធ្យាវិញ ។ សោយរាជ្យមិនដល់មួយឆ្នាំផង ត្រូវព្រះបិតុលាថ្លៃ ព្រះងួ ទម្លាក់ពីរាជសម្បត្តិ ហើយឡើងសោយរាជ្យក្រោមព្រះនាម ព្រះបរមរាជាធិរាជ ។
នៅឆ្នាំ១៣៨៨ បុត្ររបស់ព្រះបរមរាជាព្រះនាមទងឡាន ឡើងគ្រងរាជ្យបន្ត ។ ឯព្រះចៅរាមាសួន ដែលភៀសព្រះកាយទៅ លព្វបុរី បញ្ចុះបញ្ចូលបណ្ដាប្រជានុរាស្ត្រដែលធ្លាប់ស្ថិតក្រោមអំណាចរបស់ ព្រះអង្គបានសម្រេច និងលើកទ័ពមកវាយដណ្ដើមរាជបល្ល័ង្កពីព្រះទងឡានមកគ្រប់គ្រងវិញ ។ រាមាសួនគ្រងរាជ្យលើកទីពីរចាប់ពីឆ្នាំ ១៣៨៨ រហូតដល់ឆ្នាំ ១៣៩៥ ។ ស្ដេចរាមាសួន ជាស្ដេចដែលមានមហិច្ឆតាវាតទឹកដី បានវាយយកជ័យជម្នះលើនគរលាវ និងវាយដណ្ដើមបាននគរខេមរានៅឆ្នាំ១៣៩៤ ។ សូមអានបន្ថែមក្នុងអត្ថបទ ការឈ្លានពានរបស់សៀមលើកទី២ ។ ស្ដេចដែលសោយរាជ្យបន្តពីព្រះរាមាសួន ព្រះនាម រាមរាជាធិរាជ សោយរាជ្យពីឆ្នាំ១៣៩៥ ដល់១៤០៩ ។
Sunday, August 16th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ, សិល្បៈ និងវប្បធម៌ | No Comments »
Historically, Preah Khan Reach – The Khmer Royal Sacred Sword – was considered the symbol of Khmer sovereignty and legitimacy to the throne for whoever possessed it. However, in modern time this symbolism has lost some of its luster because the foundation of the country is governed by its Constitution. In the case of Cambodia, the requirements to be King are governed by Articles 13 and 14 of the Constitution.
Wednesday, August 12th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ | 1 Comment »
ព្រះចៅ ភូមិពល អាឌុលយ៉ាដេត ( Bhumibol Adulyadej ) គឺជាមហាក្សត្រដ៏មានប្រជាប្រិយភាពបំផុតរបស់ប្រទេសថៃ បានឡើងសោយរាជ្យនាថ្ងៃទី ៩ មិថុនា១៩៤៦ ក្រោយពីការសោយទីវង្គតដែលមិនអាច ពន្យល់បានរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ នៃព្រះរាមរបស់
Wednesday, August 12th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ | 4 Comments »
ស្តេច អាណាន់ដា ម៉ាហ៊ីដុល (Ananda Mahidol) បានឡើងស្នងរាជ្យបល្ល័ង្កថៃ នាថ្ងៃទី ២ ខែមីនា ១៩៣៥ បន្ទាប់ពីព្រះបិតុលា(ម្ចាស់មា)របស់ព្រះអង្គ ព្រះនាម ប្រាយ៉ាឌីប៉ុក
Saturday, August 8th, 2009
Posted in ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ | 1 Comment »
ប្រទេសកម្ពុជា សម្បូរណ៍ទៅដោយសិលាបុរាណប្រាសាទ ដែលជាកេរដំណែលនៃបុព្វបុរសខ្មែរពីក្នុងបុរាណសម័យ ។ ប្រាសាទអង្គរវត្ត ជាប្រាសាទសង់អំពីថ្មដែលល្អល្អះផ្ដាច់គេ មានក្បូរក្បាច់រចនាគ្មានអ្វីប្រៀបបាន នរណាបានទៅដល់ហើយ គង់នឹងទប់មាត់មិនស្ងើចសរសើរមិនបាន ។ កុំថាឡើយត្រឹមមនុស្ស បើទោះជាទេវតាក៏គង់ស្ងើចសរសើរពុំខានឡើយ ។
