ជាទូទៅពេលអ្នកធ្វើដំណើរនៅតំបន់ព្រៃភ្នំ ឬតាមតំបន់ខ្ពង់រាបនៃប្រទេសខ្មែរ, ថៃ និងវៀតណាមខាងត្បូង រមែង តែងជួបអ្នកស្រុកប្រើកាំបិតផ្គាក់ជាប់នឹងខ្លួន ។ តើការនិយមប្រើកាំបិតផ្គាក់នេះកើតឡើងតាំងពីពេលណាមក ?
ផ្គាក់គឺជាកាំបិតមួយប្រភេទ ដែលខ្មែរប្រើតាំងពីបុរាណកាលមកម្ល៉េះ ។ ផ្គាក់មានដងវែងធ្វើអំពីឈើ ឬប្ញស្សី ហើយមានផ្លែធ្វើអំពីដែកដ៏មុត ។ គេប្រើកាំបិតផ្គាក់នេះក្នុងកិច្ចការជាច្រើនដូចជា ការត្រួសត្រាយកាប់ឆ្ការព្រៃ ឬក៏ការពារខ្លួនទប់ទល់នឹងសត្វសាហាវក្នុងពេលធ្វើដំណើរជិតឆា្ងយតាម ព្រៃ ភ្នំ ផ្លូវសា្ងត់ ។ កាំបិតផ្គាក់មានប្រយោជន៍ច្រើនប្រការណាស់ក្នុងជីវិតប្រចាំថៃ្ងរបស់ អ្នកស្រុក ក៏ប៉ុន្តែកាំបិតផ្គាក់ក៏ជាអាវុធ ឬសាស្ត្រាវុធមួយគួរឱ្យភ័យខ្លាចក្នុងពេលសង្គ្រាម ។
Archive for the ‘សិល្បៈ និងវប្បធម៌’ Category
ប្រភពនៃកាំបិតផ្គាក់ខ្មែរ
Tuesday, December 15th, 2009ប្រវត្តិអ្នករាំក្បាលទូក
Wednesday, November 4th, 2009អ្នករាំក្បាលទូកដែលភាគច្រើនជាបុរសពោរពេញដោយកម្លាំងកាយមាំមួន អង្គុយយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នដើម្បីបញ្ជាទូករបស់ខ្លួនក្នុងការប្រណាំង យកឈ្នះចាញ់ ប៉ុន្តែក្រោយមកតួនាទីនេះបែរជាត្រូវជំនួសដោយស្រ្តី ដែលមានរាងតូចល្វតល្វន់ទៅវិញ។
ស្ត្រីមានលក្ខណ៍ឬស្រីគ្រប់លក្ខណ៍តាមរយៈអក្សរសិល្បិ៍ខ្មែរ
Monday, September 14th, 2009បើតាមវចនានុក្រមខ្មែររបស់សម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត បានពន្យល់ថា ស្ត្រីគ្រប់លក្ខណ៍មានន័យថា “ស្ត្រីដែលបរិបូណ៌ដោយលក្ខណៈល្អ” ។តាមច្បាប់ស្រីរបស់បណ្ឌិត ម៉ឺន មៃ លោកពុំបានកំណត់ថា ស្ត្រីគ្រប់លក្ខណ៍ត្រូវមានលក្ខណៈល្អប៉ុន្មានប្រការទេ ប៉ុន្តែលោកបានហៅស្ត្រីខាតលក្ខណ៍ចំពោះនារីណាដែលពុំមានចរិយាល្អ ក្នុងឥរិយាបទ ដេក, ដើរ, ឈរ, អង្គុយ ឬបង្ហាញ ប្ញកដាក់ប្រុសៗ ហើយប្រុសៗបានចិត្តហ៊ានលូកលាន់រូបរាងកាយ ។ ក្រៅពីនេះលោកបណ្ឌិតបានដាក់ចេញនូវក្រម សីលធម៌ដ៏តឹងរ៉ឹងសម្រាប់ស្រីអំពីការថែរក្សាភ្នក់ភ្លើងទាំងបីគឺ៖
“ ភ្លើងក្រៅកុំនាំទៅក្នុង ឱ្យឆេះរីកធំផ្តុំបង្កាត់ ភ្លើងក្នុងមិនប្រុងប្រយ័ត្ន នាំមកបង្កាត់ឱ្យឆេះឯក្រៅ អុជ-អាលបណ្តាលឱ្យក្តៅ ដាលដល់កូនចៅអសោចិ៍អប្រិយ” ។
រឿង ដើមស្លា -ម្លូ
Thursday, September 10th, 2009មានសេចក្ដីដំណាលថា ៖ កាលពីយូរយាណាស់មកហើយ មានបងប្អូនប្រុសពីរនាក់ នៅរួមសុខទុក្ខជាមួយគ្នា ពុំដែលឃ្នើសឃ្នងអ្វីឡើយ ។ ពេលមួយបានដំណឹងថា មានគ្រូអាចារ្យម្នាក់ដែលនៅក្នុងនគរក្បែរនោះចេះបង្រៀនវិទ្យា សាស្ត្រផ្សេង ៗ បុរសទាំងពីរនេះ
រឿង ដើមរលួសមាស
Thursday, September 10th, 2009រលួសមាស ជាសន្ដានដើមផ្កាមួយប្រភេទ ប៉ុន្តែចំឡែកត្រង់ដើមនេះគ្មានផ្កាទេ គេដាំយកលំអត្រង់ស្លឹកវានោះឯង ។ ស្លឹករលួសមាស ផ្លាស់ប្ដូរបានជាបីពណ៌ក្នុងមួយឆ្នាំ គឺដំបូង ពណ៌ស មានសណ្ឋានដូចចម្ប៉ាអស់រយៈ
រឿង ដើមភ្លៅនាង
Wednesday, September 9th, 2009គ្រាន់តែឮឈ្មោះថា ដើម ” ភ្លៅនាង ” គេនឹកឆ្ងល់ភ្លាម ចង់ដឹកប្រវត្តិដើមនេះថា តើរឿងរ៉ាវដូចម្ដេច បានជារុក្ខជាតិនេះ មាននាមពីរោះម្ល៉េះ? បើសង្កេតពីរូបភាពនៃដើមនេះវិញ គេឃើញថា មានដើមនោះត្រសូលស្អាតពុំសូវមាន
មានតែខ្មែរទេដែលប្រារព្ធពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ
Wednesday, September 9th, 2009មានអាហារជាដើមទៅផ្គត់ផ្គង់ព្រះសង្ឃនៅក្នុងវត្ត ដែលកំពុងគង់ចាំវស្សា រយៈពេល១៥ថៃ្ងគត់ ។
ដោយហេតុពុទ្ធសាសនិក មានការមមាញឹកចំពោះកិច្ចានុកិច្ចប្រចាំថៃ្ង និង ដើម្បីធានាថា ព្រះសង្ឃត្រូវបានផ្គត់ផ្គង់ជាទៀងទាត់នោះ ទើបគេចែកជាក្រុមៗ ដាក់វេណគ្នា យកទេយ្យទានទៅប្រគេនព្រះសង្ឃរយៈពេល១៤ថៃ្ង ចាប់ពី ថៃ្ង១រោចដល់ថៃ្ង១៤រោចខែភទ្របទ ហើយអោយឈ្មោះថា “វេណទី១….វេណទី១៤” ។ រយៈពេល១៤ថៃ្ងនេះ អោយឈ្មោះថា “បុណ្យកាន់បិណ្ឌ ឬ បុណ្យដាក់បិណ្ឌ” ។ ចំណែកថ្ងៃ១៥រោច ដែលជាថ្ងៃចុងក្រោយនោះ ពុទ្ធសាសនិក ពីគ្រប់វេណទាំងអស់បានមកជួបជុំគ្នា ធ្វើទានចំពោះសង្ឃជាមួយគ្នាដើម្បីបញ្ចប់បុណ្យកាន់បិណ្ឌ ។ ថ្ងៃទី១៥ ត្រូវនឹងថ្ងៃ១៥រោចខែភទ្របទ ដែលជាថ្ងៃចុងក្រោយនេះអោយឈ្មោះថា “ភ្ជុំបិណ្ឌ ឬ ថ្ងៃភ្ជុំបិណ្ឌ” ។
ការបោះបាយបិណ្ឌ
Wednesday, September 9th, 2009ការបោះបាយបិណ្ឌ (ការបោះដុំបាយ) ជាសកម្មភាពមួយដែលមិនទាន់មានឯកភាពគ្នានៅក្នុងសង្គមពុទ្ធសាសនិក នៅឡើយ ដោយអ្នកខ្លះបានចាត់ទុកការបាយបោះបិណ្ឌជាកិច្ចដ៏សំខាន់មួយមិន អាចខានបាននៅក្នុងរដូវបុណ្យកាន់បិណ្ឌនេះ ខណៈដែលអ្នកខ្លះបានអះអាង និង រិះគន់ថា ការបោះបាយបិណ្ឌជាទង្វើមិនត្រឹមត្រូវ ជាភាពខ្ជះខ្ជាយ ជាការធ្វើមិនគោរពទាន ជាដើម ។
អ្នកដែលជឿថាបោះបាយបិណ្ឌ មានប្រយោជន៍ គិតថាបោះបាយបិណ្ឌគឺបោះអោយពួកប្រេត ហេតុនេះ ទើបនៅតំបន់ខ្លះមិនហៅបាយបិណ្ឌទេ តែហៅថា“បាយប្រេត” ។ ចំណែកអ្នកពុទ្ធនិយមខ្លះទៀតបាន អះអាងថា ការបោះបាយបិណ្ឌជាការធ្វើទានមិនត្រឹមត្រូវតាមការបង្រៀនរបស់ ព្រះពុទ្ធឡើយ ។
ភិក្ខុ ព្រះញាណវង្ស ឃឹម សន ព្រះបាឡាត់រាជធានីភ្នំពេញ និង ជាព្រះគ្រូសូត្រស្តាំប្រចាំ វត្តបទុមវត្តីរាជរារាមបានមានព្រះថេរដីកាថា“ ការបោះបាយបិណ្ឌត្រូវបានគេធ្វើឡើងដើម្បីអនុគ្រោះដល់ពួកប្រេត ដែលមានបាបកម្មធ្ងន់ មិនអាចទទួលយកចំណែកបុណ្យដែលគេឧទ្ទិសអោយបាន ” ។
ប្រភពអ្នកតាក្នុងសង្គមខ្មែរ ដែលមានពាសពេញខេត្ត និង និគម
Monday, September 7th, 2009បច្ចុប្បន្នប្រជាជនខ្មែរចំនួនដ៏ច្រើនលើសលប់ មានជំនឿលើព្រះពុទ្ធសាសនា ។ ប៉ុន្តែមុននឹងសាសនាព្រះពុទ្ធចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រជាជនខ្មែរធ្លាប់មានជំនឿលើសាសនាព្រាហ្មណ៍ ហើយនៅសម័យដើមមុននឹងទទួលយកសាសនាព្រាហ្មណ៍ដែលនាំចូលដោយជនជាតិឥណ្ឌា នោះ ជនជាតិខ្មែរដើមជាម្ចាស់ស្រុកមានអរិយធម៌និងជំនឿ ផ្ទាល់ខ្លួនរួចទៅហើយ ដូចជា ការជឿលើកម្លាំងធម្មជាតិ, កម្លាំងក្រៅខ្លួន ដែលហៅថា “ជំនឿជីវចលនិយម” ។
តាមឯកសារខ្លះសរសេរថា៖ ប្រពៃណីអ្នកកាន់សាសនាព្រាហ្មណ៍នៅប្រទេសឥណ្ឌា តែងចាត់ទុកវត្ថុបីយ៉ាង គឺ ព្រះព្រហ្ម, ព្រះសិវៈ(ឥសូរ), ព្រះវិស្ណុ (នារាយណ៍) ថាជាព្រះអម្ចាស់របស់គេ ប្រហែលគ្នានឹងអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលតែងចាត់ទុកវត្ថុបី យ៉ាង គឺព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌, ព្រះសង្ឃ ជាទីសក្ការៈដែរ ។ ពួកព្រាហ្មណ៍ទុកព្រះព្រហ្មជាព្រះកសាងលោក, ព្រះសិវៈជាព្រះបង្កើតលោក និងបំផ្លាញលោក, ព្រះវិស្ណុជាព្រះរក្សាលោក គឺពុំឃើញមានទុកព្រះសិវៈជាអ្នកតាទេ ។
រឿង ដើមចេកជ្វា និង ដើមបាយម៉ាត
Monday, September 7th, 2009ចាស់បុរាណខ្មែរយើង ច្រើនជឿហើយហាមប្រាប់កូនចៅ មិនអោយដាំដើមចេកជ្វា នៅជិតសំយាបផ្ទះ ព្រោះគេយល់ថា វាដាក់ម្ចាស់ផ្ទះ ។ បានជាមានជំនឿយ៉ាងនេះ ដោយមានរឿងដំណាលដូចតទៅ៖
ជាយូរអង្វែងណាស់មកហើយ មានគ្រួសារមួយ ជាអ្នកទីទ័លក្រ ប្រកបរបរកស៊ីជាកសិករ ។ ក្នុងពេលមួយដែលជារដូវរាំងឬស ឥតមានភ្លៀងធ្វើស្រែ បុរសប្ដីក៏លាប្រពន្ធទៅរកស៊ីឈ្នួលគេ នៅស្រុកឆ្ងាយ។ ក្រោយដែលបុរសនេះចេញផុតទៅ ស្រុកក៏កើតជំងឺអហិវាតរោគ រាតត្បាត ពាសពេញ បណ្ដាលអោយអ្នកភូមិទាំងមូល ភ័យជ្រួលច្របល់យ៉ាងសំបើម។ មិនដំបូង ជំងឺនោះបណ្ដាលឡើងពីសត្វតូចតាច លុះយូរបន្តិចទៅ ក៏រាលដាលរហូតដល់សត្វធំ ៗ រហូតដល់ជីវិតមនុស្សនៅក្នុងភូមិផង គ្មាននរណាអាចជួយនរណាបានឡើយ ។ ផ្ទះនិមួយៗ ស្ងាត់ឈឹង ពេលយប់គេឮតែសំឡេងឆ្កែលូ និង ពន្លឺភ្លើងប្រទីប ផ្លុង ៗ ត្រង់នេះមួយ ត្រង់នោះមួយ គួរអោយព្រឺក្បាលពន់ពេក។
នៅភូមិខ្លះ ដែលរោគនេះមិនទាន់រាលដាលទៅដល់ អ្នកនិគមជនបទទាំងនោះ ក៏ពុំហ៊ានដើរស្វែងរកប្រកបកិច្ចការរហេតរហូត ដូចប្រក្រតីឡើយមនុស្សទាំងនោះ មានកាលស្ងប់ស្ងៀម មានទឹកមុនក្រៀមក្រំ ស្រពាប់ស្រពោនជានិច្ច និយាយរកគ្នាទៅវិញទៅមកដោយខ្សឹបខ្សៀវ មិនហ៊ាននិយាយគ្នាកោកកាក ឬ នឹកឈ្មោះទៅកន្លែង ដែល កើតជំងឺចង្រៃទាំងនោះផងទេ។
មានថ្ងៃមួយ នៅពេលដែលជំងឺ [...]
រឿង ដើមកោងកាងនិងឈើទាល
Saturday, September 5th, 2009តាមបុរាណបានដំណាលតៗ មកថា កាលពីដើមឡើយ ដើមកោងកាង ជាឈើមួយពួកនៅតែលើភ្នំ និង ជើងភ្នំ ។ ចំណែកដើមឈើទាលទាំងឡាយ ដុះនៅតែក្បែរមាត់ព្រែកមាត់ស្ទឹង មានមាត់អូរ ម្ល៉ោះហើយ តែដល់រដូវទឹកជ
រឿង ប្រាជ្ញាអណ្ដើក
Friday, September 4th, 2009អណ្ដើកជាសត្វរស់នៅក្នុងទឹកបឹងក៏បានលើគោកក៏បាន។ហេតុដើមនោះ មានរឿងព្រេងមួយនិទានថា៖
ក្នុងគ្រាយូរយារអង្វែងហើយ ពេលនោះមានទឹកជំនន់ធំណាស់។សត្វខ្លា ដំរី រាជសីហ៍ រមាំង រមាស ក្ដាន់ជាដើម អំពាវនាវបបួលគ្នាទៅពួននៅព្រៃហេមពាន្ត នៅសល់តែអណ្ដើកសកលមួយ មិនព្រមទៅនានឹងគេសោះ។ លុះទឹកជន់មកដល់ គាត់ក៏ហែលលេងជាមួយនឹងពពួកមច្ឆជាតិ ស៊ីមើមឈើ ឬសឈើ ។ កំពុងតែសប្បាយ ស្រាប់តែទឹកស្រកទៅវិញអណ្ដើកភ្លេចខ្លួនក៏ជាប់នៅនឹងបង្គា បឈើ តែលតោលពុំដឹងជាទៅខាងណានឹកថាអាត្មាអញមុខជាស្លាប់ហើយ ព្រោះដៃខ្លីជើងខ្លី ។ លុះទឹកស្រកផុតពីគល់ឈើទៅវិញ មានល្បះស្មៅខ្ចី ដុះនៅគល់ឈើជាច្រើន ពេលនោះមានដំរីមួយ ដើរមករកបរិភោគស្មៅខ្ចី អណ្ដើកឃើញដំរីហើយនឹកថា ” អើបានការហើយអញបោកដំរីនេះម្ដង ឲ្យវាដឹងដៃ ” អណ្ដើកក៏ពន្លឺវាចាថា ” នរណាមកធ្វើអ្វី ក្រោមដើមឈើនេះ ?” ដំរីឆ្លើយថា” ខ្ញុំជាដំរី “។អណ្ដើកថា ” យើបងដំរី បងឯងមិនទាន់ដឹងខ្លួនទេឬ ខ្លួនខ្ញុំនេះ ជាអគ្គរាជទូត ព្រះបាទពារាណសី ឈ្មោះថាអ្នកហ្លួងចូលចិត្តមាណព ព្រះករុណាបានប្រើអញឲ្យចាំរកឯងក្នុងទីនេះ ឥឡូវប្រទះគ្នាហើយ ចាំអញនិយាយប្រាប់ឯង ពូជពង្សបងឯងនេះ ពីដើមមកនៅបម្រើជាបរិពារព្រះរាជាហើយស្រាប់តែលួចរត់បាត់យកទាំងផ្លិតចាមរីរបស់លោក មកជាមួយផង ” ។ [...]
រឿង ឆ្កែមើលឃើញខ្មោច
Thursday, September 3rd, 2009ជាហេតុភេទស្រុក ខ្ញុំបាទធ្លាប់បានឮម្ដាយនិងឪពុកខ្ញុំ គាត់និទានប្រាប់ខ្ញុំថា៖ បើឮឆ្កែលូ ឬព្រុសនៅពេលកណ្ដាលអធ្រាត្រស្ងាត់ នៅភូមិណាស្រុកណា ដែលក្រៅអំពីក្រុង ព្រោះពុំសូវមានមនុស្សកុះករក្នុងពេលយប់ស្រុកភូមិនោះ ៗ ច្រើនកើតជំងឺ ពុំសូវមានសេចក្ដី
រឿង ជ្រូកបានជាឈ្មោះឆ្នាំកុរ
Thursday, September 3rd, 2009រឿងនេះ ដើមឡើយ មានសេចក្ដីនិទានថាៈ
មានសេដ្ឋីកុដុម្ពិកម្នាក់ មានសម្បត្តិទ្រព្យស្ដុកស្ដម្ភ ហើយមានកូនមួយ តែអកុសល កូននោះកើតមក មានខ្លួនប្រាណជាសត្វជ្រូក ។ ឪពុកម្ដាយអន់ចិត្ត ពន់ពេក ព្រោះកូនមានភាពជាសត្វ កូននោះឆាប់ចេះដើរ ចេះនិយាយភាសាមនុស្ស ឧស្សាហ៍ព្យាយាម មិនមាន
រឿង បក្សីលៀងអរក្ខ
Wednesday, September 2nd, 2009នេះនឹងថ្លាថ្លែងពីរឿងសត្វទាំងឡាយ កើតចលាចលដោយសារសត្វផងគ្នា មានជំងឺ ហើរដើរស្វែងរកមេមត់មកជួយមើល។
កេរកាលនោះ មានសត្វព្រាបមួយមានទុក្ខដោយឆ្លងទន្លេមិនរួច ម្ល៉ោះហើយ ព្រាបចេះត្រូវថ្ងូររហ៊ឹះសុំអោយគេជួយ ។ ត្រង់នេះ
